ĐT Anh của Tuchel chuyển từ sức mạnh ngôi sao sang kiểm soát bằng hệ thống

ĐT Anh của Thomas Tuchel đang được xây dựng xoay quanh một hệ thống chiến thuật rõ ràng hơn, trong khi các đội tuyển của Gareth Southgate thường được tổ chức theo hướng ghép những cá nhân hàng đầu vào đội hình. Chiến thắng 4-2 trước Croatia đã cho thấy sự thay đổi đó ở khâu lựa chọn nhân sự, cấu trúc vận hành và nhịp độ chơi bóng.

Tuchel theo đuổi cách tiếp cận lấy hệ thống làm trung tâm, còn Southgate thường đặt cầu thủ lên trước. Điều đó giải thích vì sao Tuchel sẵn sàng để những cái tên lớn ngồi ngoài, trong khi ưu tiên những người phù hợp nhất với vai trò ông muốn vận hành. Morgan Rogers được chọn thay vì Foden và Palmer vì được xem là phù hợp hơn với vai trò số 10 mà Tuchel cần.

Ở chiều ngược lại, Southgate có xu hướng nhìn vào những cá nhân tốt nhất trước, rồi mới xây dựng hệ thống bao quanh họ. Vì vậy, các thay đổi về đội hình xuất phát và cách bố trí chiến thuật giữa giải dưới thời ông không phải điều hiếm gặp. Cả hai cách làm đều có điểm mạnh và điểm yếu, nhưng dưới thời Tuchel, vai trò của từng cầu thủ được xác định rõ hơn, còn dưới thời Southgate, các cầu thủ được khuyến khích tự đọc trận đấu và tự giải quyết vấn đề khi tình huống phát sinh.

Về cách chơi, Tuchel muốn đẩy nhanh bóng qua khu trung tuyến để phá vỡ các khối phòng ngự trung bình và khối thấp đang ngày càng phổ biến. Trận gặp Croatia cho thấy điều đó khá rõ, khi Pickford có 72 lần chạm bóng và Anh chủ động chuyền ngược để kéo đối thủ dâng lên, rồi mới tung bóng nhanh cho các cầu thủ băng xuống phía sau hàng thủ.

So với thời Southgate, hai khác biệt nổi bật là tốc độ triển khai bóng ở khu vực giữa sân và cách xử lý các bài toán chiến thuật. Các đội của Southgate thường triển khai ngắn, giữ bóng, đẩy đội hình lên theo khối và chờ thời điểm khoan phá khi đã ghìm đối phương về phần sân nhà. Cách đó đặc biệt hiệu quả trước những đội sẵn sàng nhường quyền kiểm soát và không pressing cao, nhưng về cuối triều đại Southgate, Anh ngày càng thường xuyên gặp những hệ thống phòng ngự tinh vi hơn, với các khối trung bình táo bạo hơn và đôi khi là áp sát cao hơn.

Với Tuchel, các vấn đề chiến thuật được giải quyết bằng những mẫu phối hợp cụ thể và có sẵn. Trước Croatia, khi Anh luân chuyển bóng lùi về, Declan Rice dạt sang trái để bỏ trống trung lộ cho Harry Kane lùi xuống cùng Elliot Anderson, còn Bellingham dâng cao vào tuyến cuối. Những chuyển động này diễn ra tự động và giúp phá vỡ cách pressing của Croatia. Sau khi kéo đối thủ dâng lên, các pha bóng kết thúc bằng những đường chuyền dài của Kane hoặc Anderson cho Bellingham, Anthony Gordon hoặc Noni Madueke.

Tuchel đặt sẵn lời giải cho cầu thủ, còn các cầu thủ được chọn để thực thi những ý tưởng đó. Southgate thì khi gặp cấu trúc trung khối tương tự thường dựa nhiều hơn vào khả năng tự xoay xở của các cá nhân đã chọn. Cách này khó bị đối thủ chuẩn bị trước hơn, khi những người như Alexander-Arnold và Kobbie Mainoo có thể nghĩ ra nhiều phương án khác nhau để đưa bóng lên, nhưng nếu thiếu chỉ dẫn cụ thể, họ cũng có thể bị mắc kẹt trước các hàng thủ được tổ chức tốt trong một môn thể thao ngày càng giàu tính chiến thuật.

Tất nhiên, cách xoay tua và tổ chức mà Anh dùng trước Croatia sẽ không còn là bất ngờ cho các đối thủ tiếp theo. Trong giới huấn luyện vẫn có quan niệm rằng đội bóng thường mang hình ảnh của HLV. Southgate đã làm rất tốt nhiệm vụ ổn định đội tuyển rồi đưa họ tiến rất gần tới vinh quang, và ông làm điều đó theo hướng thực dụng cao. Các đội của ông không chủ động tạo ra thế trận đôi công chỉ để tăng cơ hội ghi bàn, vì điều đó cũng làm tăng nguy cơ mất bóng và thủng lưới. Bằng cách giảm biến động và giữ trận đấu chặt chẽ, ông tin rằng chất lượng của Anh cuối cùng sẽ tự lên tiếng, dù ở cấp độ cao nhất, các ý tưởng chiến thuật tập thể đôi khi có vẻ chưa được mài giũa đủ.

Khi dẫn trước, một lời phê bình dành cho Southgate là đội bóng thường nghiêng về bảo toàn lợi thế hơn là gia tăng nó, như trường hợp trận chung kết Euro 2020. Tuchel chấp nhận rủi ro nhiều hơn. Các phương án thay người của Anh trước Croatia có hồ sơ khá giống với người vào thay, thay vì tạo ra sự thay đổi lớn về nhịp độ hay cân bằng đội hình. Họ có vẻ mong manh hơn về phòng ngự so với đội của Southgate, nhưng đó là cái giá mà nhiều người hâm mộ có thể sẵn sàng chấp nhận.